تابوی «خطرناک بودن مذاکره» با آمريکا شکست

 

انقلاب بهمن 57 علاوه بر ضد سلطنت بودن, عليه حاميان خارجی سلطنت و در رأس آنها  آمريکا بود. اين انقلاب بلافاصله بعد از براندازی رژيم شاهنشاهی به برچيدن تکيه گاههای آمريکا در کشور پرداخت. اين روند با اشغال سفارت آمريکا از طرف دانشجويان " خط امام"  که بلافاصله مورد تأييد رهبر انقلاب نيز قرار گرفت، به اوج خود رسيد.

آمريکائيها نيز به طرق مختلف به مقابله پرداختند. حمله هليکپترهای آمريکائی به طبس . شروع جنگ ايران- عراق و تحريم  های اقتصادی و بلوکه کردن دارائيهای ايران در بانکهای آمريکائی از آن جمله بود.

تا فروپاشی کشورهای بلوک شرق، سياستهای ضد آمريکاتی جمهوری اسلامی ايران در ظاهر از طرف تمام جناحهای حاکم بطور يکسان پيگیری ميشد. اما بعد از تحولات در کشورهای کمونيستی نظرات متفاوت در برخورد با سياستهای داخلی و خارجی، از جمله روابط با آمريکا  روشن شد.  با رخداد دوم خرداد ( 1376) و با روی کار آمدن محمد خاتمی، جناح بندیهای داخل حاکميت جمهوری اسلامی آشکارتر شده و رسميت يافت. بعد از آن اصلاح طلبان درون و برون حاکميت و ساير نيروهائيکه با سياست نظام جمهوری اسلامی در تقابل قرار داشتند، همراه دفاع از دمکراتيزه کردن، سياست ضد آمريکائی را نيز به نقد کشيده و خواهان حل اختلاف ايران و  آمريکا از طريق مذاکره شدند.

حکام آمريکائی در زمان کلينتون چندين  بار از راههای مختلف تلاش کردند به جمهوری اسلامی نشان بدهند که خواهان مذاکرات هستند. ولی از آنجائيکه مذاکره با آمريکا به يک تابوی خطرناکی تبديل شده بود. رهبری آنوقت جمهوری اسلامی ايران آقای خاتمی در پرداختن به اين امر عاجز بود.

ولی گذشت زمان تأثير خود را نشان داد. با اينکه تيم جورج بوش بشدت طرفدار حل مسائل بين المللی از طريق جنگ افروزی است و نظاميگری ايده آل ترين شيوه سياست خارجی آنها ميباند. اما چهار سال پس از لشکر کشی به عراق و سرنگونی صدام حسين ديگر حاضر شده با مقامات جمهوری اسلامی در پشت ميز مذاکره قرار بگيرد.

وقتی که ملاقاتهای غير رسمی و پشت پرده به نتايج مطلوب طرفين رسيد. طرفين اعلام کردند که در روز 28 ماه مه سفيران دو کشور در عراق با يکديگر ديدار خواند کرد. هم در ايران و هم در آمريکا طرفداران مذاکرات از آن استقبال نمودند و مخالفين به پا فشاری روی عقايد خود ادامه دادند.

در ايران جناح تندرو اصولگرايان که روزنامه های کيهان، جمهوری اسلامی و ... که سخنگوی آنهاست، آشکارا مخالفت خود را بيان داشتند. اختلافات رايزنی های پشت پرده زمانی معلوم شد که رهبر انقلاب به مخالفين اطمينان داد که مذاکرات فقط پيرامون مسئله عراق خواهد بود و نه بيش. اما مخالفين مذاکرات آرام نگرفتنه، حتی به کشف شبکه جاسوس و دستگيری آنها پرداختند.

در اين رابطه احمدی نژاد مدعی شد که چهل بار از طرف آمريکا به مذاکره شده، ولی ايشان نپذيرفته است. در آمريکا بطور کلی نظاميان و ديک چينی و رسانه های گروهی که طرفدار اسرائيل هستند، ازمسئله اظهار نارضايتی کردند.

اما مذاکرات در وقت موعود در بغداد سر گرفت. بعد از چهار ساعت مذاکره هر دو سفير در کنفرانس مطبوعاتی حاضر شده و از روند مذاکرات و نتايج آن اظهار رضايت کردند. گفته ميشود که در ه آينده نزديک  طرفين باز هم ديدار خواهند داشت.

بعد از مذاکرات مطبوعات طرفدار اصول گرايان باز به برخوردهای تند خود ادامه دادند. جنگ تبليغاتی را اين بار از موضع برتری ايران در اين مذاکرات پيش بردند. مطبوعات طرفدار اصلاحات به مثبت بودن مذاکرات تأکيد کردند و به ادامه آن اميد بستند.

اما در ورای اين جنگ مطبوعاتی که هم در آمريکا و هم در ايران بيشتر مصرف داخلی دارند، هر دو طرف به اين نظر رسيده اند که هم مشکل عراق و هم ساير مسائل مورد اختلاف بايد از طريق مذاکره مستقيم حل گردد. در غير اين صورت بايستی گزينه نظامی را در پيش بگيرند. اما افغانستان و عراق در جلوی چشم است. بعد از اين تجربيات دست زدن به گزينه نظامی ديگر به هيچ وجه قابل بخشش نخواهد بود.

بلافاصله بعد از مذاکره سفيران در بغداد، آقای لاريجانی برای ديدار و گفتگو با خاوير سولانا به مادريد رهسپار شد. قبل از حرکت، وی اظهار داشت که ايران به هر گونه مذاکره بدون پيش شرط حاضر است. هدف از اين سفر، قانع کردن طرف مقابل خود به اين امر مهم می باشد. ايشان در يک مصاحبه ای نيز تلاش کرده جهان غرب را متقاعد سازد که،  ايران به هيچ وجه قصد دستيابی به سلاح اتمی را ندارد.

به نظر ميرسد که ديگر تابوی « خطرناک بودن مذاکره» با آمريکا شکست و اين هم درست وقتی چيش آمد است که زمان مذاکره قطعنامه سوم در شورای امنيت فرا می رسد. بی جهت نيست که رسانه های غربی ديگر به آن نمی پردازند و يا اگر اشاره ای هم داشته باشند، خيلی کمرنگ است.

اميد است که اين مذاکرات دوام يافته تا ابرهای سياه و شوم جنگ از فراز آسمان کشور ما زدوده شود.

 

م.م. تقی زاده