|
موافقنامه نمايندگان اعزامی آذربايجان به تهران با دولت |
|
در نتيجـه مـذاکـرات بين دولـت و نمـايندگان آذربـايجان و با توجـه به مـواد هفتـگانه ابـلاغـيه مورخـه دوم ارديبـهشت مـاه ۱۳۲۵ دولت، که مورد قبول نمايندگان مزبور واقع گرديده و در نتيجه تبادل افکار توافق نظر حاصل شده که مواد زير به عنوان توضيح و مکمل آن تنظيم گرديده به موقع اجرا گذارده می شود׃ ماده ۱- نسبت به مفاد ماده اول ابلاغيه صادره دولت، موافقت حاصل شد که جمله زير به آن اضافه گردد؛ رئيس دارايی نيز بنابر پيشنهاد انجمن ايالتی و تصويب دولت تعيين خواهد شد٠ ماده ۲- چون در ماده ۲ ابلاغيه دولت مقرر گرديد که تعيين استاندار با جلب نظر انجمن ايالتی، با دولت خواهد بود به منظور اجرای اصل مزبور موافقت حاصل شد که وزارت کشور، استاندار را از ميان چند نفری که انجمن ايالتی معرفی خواهد نمود برای تصويب به دولت پيشنهاد نمايد٠ ماده ۳- نظر به تحولات اخير در آذربايجان، دولت سازمان فعلی را که به عنوان «مجلس ملی آذربايجان» انتخاب و تشکيل شده است را به منزله «انجمن ايالتی آذربايجان» خواهد شناخت و پس از تشکيل مجلس پانزدهم و تصويب قوانين جديد انتخابات انجمنهای ايالتی و ولايتی، به پيشنهاد دولت، انتخابات انجمنهای ايالتی و ولايتی بر اساس قانون جديد در اسرع وقت برگزار خواهد شد٠ ماده ٤- برای تعيين تکليف قوای محلی و فرماندهان آن که در نتيجه تحول نهضت آذربايجان، نفرات آن از افراد نظام وظيفه احضار گرديده اند و با امضاء اين قرار داد جزو ارتش ايران محسوب می شوند، موافقت حاصل شد که کميسيونی از نمايندگان دولت جناب آقای قوام السلطنه و انجمن ايالتی آذربايجان در محل تشکيل و راه حل آنرا هرچه زودتر جهت تصويب پيشنهاد نمايند٠ ماده ۵- نسبت به وضع مالی آذربايجان، موافقت حاصل گرديد که ٧۵ درصد از عوايد آذربايجان جهت مخارج محلی اختصاص و ۲۵ درصد جهت مخارج عمومی کليه کشور ايران به مرکز فرستاده شود٠ تبصره ۱- مخارج و عوايد ادارات پست و تلگراف و گمرک و راه آهن و کشتيرانی درياچه اروميه مستثنی بوده و مخارج و عوايد آن کاملا برعهده و منحصر به دولت خواهد بود. توضيح اين که تلگرافهای انجمنهای ايالتی و ولايتی و دوائر آذربايجان مجانا مخابره خواهد شد٠ تبصره ۲- ساخت و تعمير راههای شوسه اساسی برعهده دولت و احداث و تعمير راههای فرعی و محلی برعهده انجمن ايالتی آذربايجان است٠ تبصره ۳- دولت برای قدردانی از خدمات برجسته آذربايجان به مشروطيت ايران و به منظور حق شناسی از فداکاريهايی که مردم غيور آذربايجان در راه استقرار دمکراسی و آزادی نموده اند، قبول نموده که ۲۵ درصد از عوايد گمرکی آذربايجان را جهت تامين مصارف دانشگاه آذربايجان اختصاص داده شود٠ ماده ۶- دولت قبول می کند که امتداد راه آهن ميانه تا تبريز را هر چه زودتر شروع و در اسرع وقت انجام دهد. بديهی است که جهت اين امر، کارگران و متخصصين آذربايجانی حق تقدم خواهند داشت٠ ماده ٧- قوای داوطلبی که غير از نظام وظيفه بنام «فدايی» در آذربايجان تشکيل شده به ژاندارمری تبديل می گردد و برای تعيين تکليف قوای انتظامی مزبور و همچنين تعيين فرماندهان، موافقت حاصل شد که کميسيونی از نمايندگان دولت آقای قوام السلطنه و انجمن ايالتی آذربايجان در محل تشکيل، و هر چه زودتر راه حل آن را جهت تصويب پيشنهاد نمايد٠ تبصره - نظر به اينکه در سنوات اخير بر اثر بعضی اعمال نام امنيه و ژاندارمری در پيشگاه افکار عمومی ايران خصوصا آذربايجان احساسات مخالف و نامناسب نموده است و نظر به اينکه رئيس دولت شخصا فرماندهی اين سازمان را اخيرا عهده دار گرديده و انتظار آغاز اصلاحات و تصفيه اين اداره از عناصر ناصالح می رود موافقت شد که احساسات عمومی و مخصوصا اهالی آذربايجان نسبت به ژاندارمری باستحضار رئيس دولت برسد تا برای تغيير اسم آن و انتخاب نام مناسب جهت سازمان مزبور، تصميمات مقتضی را اتخاذ فرمايند٠ ماده ۸- نسبت به اراضی که در نتيجه نهضت دمکرات آذربايجان ميان دهقانان و زارعين تقسيم گرديده آنچه مربوط به خالصه دولتی است چون دولت با تقسيم خالصه ميان دهقانان و زارعين در تمام کشور اصولا موافق است اجرای آن را بلامانع دانسته و لايحه مربوط به آن در اولين فرصت برای تصويب به مجلس شورای ملی پيشنهاد خواهد نمود و آنچه از اراضی غير در نتيجه تحولات اخير آذربايجان بين رعايا تقسيم شده موافقت حاصل شده که جهت جبران خسارات مالکين يا تعويض املاک آنها، کميسيونی از نمايندگان دولت آقای قوام السلطنه و نمايندگان انجمن ايالتی تشکيل و راه حل را جهت تصويب پيشنهاد نمايند٠ ماده ٩- دولت موافقت می کند با افتتاح مجلس پانزدهم، لايحه قانونی انتخابات را که روی اصل آزادی و دمکراسی يعنی با تامين رای عمومی، مخفی، مستقيم، متناسب و متساوی که شامل زنان هم باشد، تنظيم و قبول آن را به قيد فوريت خوستار شود. دولت همچنين قبول می نمايد به منظور ازدياد نمايندگان آذربايجان وساير نقاط کشور به تناسب اهالی نقاط مختلف به مجرد افتتاح مجلس پانزدهم، لايحه قانونی را پيشنهاد و به قيد دو فوريت تقاضای آن را بنمايد تا پس از تصويب بوسيله انتخابات، کسری نمايندگان نقاط مزبور تعيين و به مجلس اعزام گردند٠ ماده ۱٠- ايالت آذربايجان عبارتست از استانهای ۳ و ٤ خواهد بود٠ ماده ۱۱- دولت موافقت دارد که جهت تامين حسن جريان امور آذربايجان، شورای اداری از استاندار و روسای ادارات و هيات رئيسه انجمن ايالتی تشکيل و انجام وظيفه نمايد٠ ماده ۱۲- به ماده ۱۳ ابلاغيه مورخه دوم ارديبهشت ماه ۱۳۲۵ که از لحاظ تعيين تکليف مدارس متوسطه و عالی دارای ابهام می باشد جمله زير اضافه می گردد: در مدارس متوسطه و عاليه تدريس به دو زبان فارسی و آذربايجان طبق برنامه وزارت فرهنگ که با در نظر گرفتن شرايط زمان و مکان اصلاح و موافق موازين دمکراتيک و اصول مترقی جدید تنظيم گرديده، تدريس خواهد شد٠ ماده ۱۳- دولت موافقت دارد که اکراد مقيم آذربايجان از مزايای اين موافقتنامه برخوردار بوده و طبق ماده ۳ ابلاغيه دولت تا کلاس پنجم ابتدايی به زبان خودشان تدريس نمايد٠ تبصره - اقليتهای مستقيم از قبيل آشوری و ارمنی حق خواهند داشت تا کلاس پنجم به زبان خود تدريس نمايد٠ ماده ۱٤- چون دولت در نظر دارد قانون انتخابات جديد شهرداريها را جهت تمام ايران روی اصول دمکراسی يعنی رای عمومی، مخفی، مستقيم و متساوی به مجلس پانزدهم پيشنهاد نمايد، به مجرد تصويب قانون مزبور انتخابات و انتخاب جديد انجمن شهرداريها در آذربايجان و تمام نقاط ايران شروع خواهد شد و تا تصويب قانون مزبور و انتخابات جديد، انجمن شهرداری فعلی آذربايجان وظايف خود را انجام خواهند داد٠ ماده ۱۵- اين موافقتنامه در دو نسخه تنظيم و مبادله گرديد و پس از تصويب هيات دولت و انجمن ايالتی آذربايجان به موقع اجرا گذارده خواهد شد٠
تبريز بتاريخ ۲۳ خرداد ۱۳۲۵ مظفر فيروز پيشه وری |