محسن قارداش (خشگنابی)

«آذرین سوزو » پوئما

 

منیم یاشیم اون سکیزی ئوتنده

(هیتلریزم)ین جریانی بیتنده

آرزولاریم چیچکلندی وطنده

افتخارلا گئدیب قیزیلباش اولدوم

سلاحلانیب، ایگیدلره قوشولدوم

 

الدن ویرمک اولمازدی او، فرسنی

پیشه وری اویاتمیشدی ملتی

تبریزلینین سارابلینین غیرتی

آلت- اوست اتدی شاهنشاهین ایشلرین

باشسیز قویدی تبریزده کی (لشگر)ین

 

تز-تز دوشور خاطیریمه او، ایللر...

(مایاک)کیمی حی یانیرلار- سونورلر

گاه شادلیغا – گاه غصه یه دونورلر

 گلین سیزه گوردویومدن دانیشیم

فخر ائله سین قوی (فدائی) قارداشیم.

 

قار یاغیردی، یئل قاباقدان اسیردی

گئجه گوزو شاختا بیزی کسیردی

ژاندارملار تیترییردی – اسیردی

بیز سنگرده سینه گریب ، دوراندا

قیزیل گوله ظلمت باغرین یاراندا.

(سرهنگلر)ین، (سرتیپ) لرین گیریتدیک.

کوراوغلو تک سوزوموزو یریتدیک.

بیر گئجه ده دوشمنی تسلیم ائتدیک

(اوستانداری) (سرلشگری) گیزلندی

تلکولرین یووالاری ایزلندی...

 

قاچانلاری گئیدی قادین لیباسی

قاشلارینین اوسته ائندی چالماسی

ارتیجانین خالقا تسلیم اولماسی

تاریخیمین اورک آچان فصل دیر!

قیزیلباشیم خطایلر نسلیدیر.

 

 

قالیب اوردوم داخیل اولدو شهره

(فدائی) نین آدی دوشدو دیللره ...

قوی اشق اولسون اییرمیبیری (آذره)

بو گون آچدی زیندانلارین قاپیسین

آزاد ائتدیک دوستاقلارین هامیسین

 

بایرام اولدو تبریزده هر ملته

سس وئریلدی جوان ملی دولته.

شاعر، قویما، او، گون باتیب، یا اینه،

اولدوز کیمی قوی پارلاسین سیننده،

انقلابین نشانیدیر او، سنده!

 

 

ملی «سورود» دیللرده سسلنیردی

«ری» تیترییر، شاه قورخودان اسیردی.

کاپیتالیستلر هربه – زوربا کسیردی....

قوجا شرقه یایلدیقجا سسیمیز،

آز قالیردی قانادلانیب، اوچاق بیز...

 

گون چیخاندا «دیدابانی» آچدیلار،

آل بایراغی دام اوستونه سانجدیلار!

تیاره لر کاغیز تکوب، اوچدولار،

وکیل سچدیک، ملی مجلیس یاراندی،

دشمنلرین قلبینه اود قالاندی....

 

تاریخی مجلسدیر بو مجلس اوزو.

بوردا ایدی بوتون ایرانین گوزو،

هر ناطقین اوز صحبتی، اوز سوزو،

حیات نجه قایناییردی نبریزده!

گئجه – گوندوز یاتماق یوخ ایدی بیزده....

 

یاییلدیقجا ئولکه لره سوزوموز!

خالق ایچینده آغ اولموشدو اوزوموز!

دئدیم تبریز، آییدین اولسون گوزوموز!

چالیشماغین واختی گلیب چاتیبدیر،

دشمنلرین سسی یاخشی باتیبدیر.

 

 

 

ایشیق چکیب، قیرقوم تکدوک یوللارا،

قیمت قویدوق خالق ایشله دن ماللارا

عبرت اولدو: ایرتیجایا، «دربارا»

خالقمیزین رشادتی، هتری،

بیر ده اونون زحمتینین سمری.

 

ملی میدان آغیز- باغیز دولموشدو،

«لوی سایان» باخیب، حیران قالمیشدی.

سئید ضیا، کور میرجواد نه اولموشدو؟

دوست شاد اولور دشمن ایچین یئییردی،

دنیا بیزی آلقیشلاییب دئییردی.

 

اودلار یوردو تاریخده وار شهرتین!

گوندن – گونه آرتاجاقدیر حرمتین

مبارکدیر استقلالین، دولتین!

قوی دنیادا حاقین سسی اوجالسین!

ظالیم لرین قلبینه دهشت سالسین

 

دئدیک شاد اولسون قجامان تبریزی،.

بیز ده چالیشدیق گئجه نی، گوندوزی.

ملت اوچون افتخار ایدی دوزو،

شرقه یول آچمیشدی اونون عصیانی،

حیرته سالمیشدی سسی دونیانی.

 

 

 

گئجه لری گوندوزدن ایشیقلی،

موسیقیلی، ترانه لی، آشیقلی...

ادبلی، مرفتلی، بئلی قورشاقلی

دخسانی اوتموش بابالار سئویندی.

اونلارا تاریخ یازیرام من ایندی.

 

تمیزله دیک «جهالتین» هر ایزین

تشکیل اولدو «دانشگاهی» تبریزین

عالیملری قوجاقلامازلاردیزین

قوی جوانلار بو چشمه دن سو ایچین،

ائل یولوندا شیرین جانیندان کئچسین.

 

آنا دیلی مکتبلره یول آچدی.

شاگیردلرین سئوینجی آشدی- داشد،

نه اوتاندیق، نه دیلیمیز دولاشدی،

چتینلری آسان ائدن دوروموز!

سندن سونرا قارت اولدو عمروموز!

 

شیرین اولور کرپه لرین یوخوسو،

آنالارین اوریینین آرزوسو،

خاین قلبین هر عملی، دویغوسو

شهرت اوچون خالقین بئلین سیندیریر،

ئوز ایولادین اودا آتیب یاندیریر.

 

 

 

دشمن ایدی فرقه میزه موللالار،

ایستمیردی خالقا قوشولسون اونلا.

آغیللارین باشدان چیخارتدی دولار،

پاپاق باسدی «امامه نین» یئرینه،

گونده گلیب یاخینلاشدی بیرینه .

 

دئدیم، کیشی، بو ایشلره آز قاریش!

بسدیر، اوتان! ملت ایله گل باریش!

بیر گون توتدو قولاغیندان آختاریش

گوز برلیب دوندو دانا گوزونه،

اوندان سونرا آغلی گلدی ئوزونه.

 

یاغیش کیمی یودوق توزو، ترپاغی،

گؤی کیشنه دی، گلدی یازین سوراغی.

جنت اولدو بیزیم «گولوستان باغی»،

اوردا قویدوق ستتار خانین حیکلین

تاماشایا گلدی بوتون قیز- گلین.

 

«بالا باغا» گلن باخیب مات قالدی،

اورکلرین دردی، قمی آزالدی.

تئاتریمیز گونده دولوب، بوشالدی....

قیزلاریمیز قدم قویدو سهنه یه،

شن گونلرین عمرو آز اولدو تییه؟

 

 

 

ستودیامیز ایشه دوشوب دانیشدی،

جنایه تین اوستوندن پرده آچدی.

اوغرو – اگر تبریزی قویدو قاچدی،

باشچیلاری سیغیندیلار دربارا،

«آصلان» ایله «کاظیم» چکیلدی دارا!

 

آغیللاندی آوارالار – نادانلار...

ایستیقبالین نه شه سینی دادانلار،

سلاح توتدو کیشیلرله قادینلار!

وطنیمین کشیینده دایاندی،

شاعر کونلوم رؤیالاردان اویاندی

 

«قونداق» اولدو کرپه لره چادرالار،

فورما گئیدی جوان قیزلار، آنالار.

 باغدادی ترک ائدیب، گلن دورنالار،

تبریزین اوستوندن اوتوشوب – کئچنده

واقیف کیشی کیمی ایلهاما گلدیم من ده!

 

«زولفوقاری» بوسقولاردا یاتیردی،

کاپیتالیستلر بیزه بهتان آتیردی.

خاین «قوام» ایشلری لاپ باتیردی!

تولکی کیمی گیردیکجه دوننان – دونا،

ائله بیلدی اینانمیشیق بیز اونا.

 

 

 

دوست – دوشمانی تز تانیدیق سوزوندن،

اوغرو پیشیکلر تانینار گوزوندن،

دستور آلیب فیرقه میزین ئوزوندن.

گئجه – گوندوز ایشله یردیک چاققا- چاق!...

آز قیلیردی قوش کیمی پروازلاناق!

 

آبادلاشدی خارابلار گونبه گون ،

آچیب آتدیق اورکلرین قم یوکون،

دئیرلر کی، ئوز اتری وار هر گولون،

لاله لی – ترگیزلی گولر باغلاریم!

بیر ده قاییتسین او، گوزل چاغلاریم!

 

حوقوق وئردیک هر ملتین ئوزونه،

آچیق قویدوق قاپیلاری اوزونه،

دولاناردیم او، گونلرین گوزونه!

بیر ده دونوب، بو دیاره گلئیدی،

آرزولاریم گول آچئیدی – گولئیدی!!!

 

ایشلر دوندو ویران اولدو کونوللر!

قیفیللاندی گول دوداقلار، شن دیللر

«اونوتمارام او بیر ایلی مین ایللر!»

حیاتدا بئش گون گوره سن گونلونجأ !

چیخماز یادیندان دئیرلر ئولونجأ

 

 

 

تبریز، منی بئشیمدن اویاتدین!

ایتکین سالیب، حسرت قویوب، آغلاتدین ...

هردمده بیر اورک وئریب تختاتدین

دئدیکلرین سوزلردن عبرت آلدیم،

هاردا اولدوم سننن ده صحبت سالدیم!

 

عجب قویدون بیزی تامرد الینده!

بوغولورام غم – غصه نین سئلینده!

مکتوب یازسام آذربایجان دیلینده،

اود سالیرام شاهن – شاهین کورکونه،

قانون منی جلب ائله یر سورگونه!

 

خوش گونلرین سوز- صحبتین بیتیردیم،

آیری دوشوب دوست – آشنانی ایتیردیم،

زحمت چکیب باغ – باغچالار یئتیردیم.

چووغون ووروب توکدو گولو، یارپاغی،

یاد اللره کئچدی وطن ترپاغی

 

یاندیردیلار کیتابلاری تزه دن!

شاهن- شاهین آرذولاری مهو ائدن....

«خندکلره باسیلدی مین – مین بدن!»

قانا دوندو آنالارین گوز یاشی،

باتدی یاسا یوردوموزون داغ- داشی.

 

 

 

گئجه یاری اویاتدیلار یوخودان

خفیه نین مه مورییدی حسین خان،

یازیق آنام تیتره یردی قورخودان،

قوللاریمی باغلادیلار آرخادان،

آیردیلار او، سئویملی داخمادان.

 

شهر یاتیب قارانلیغین ایچینده،

دوشونوردوم کوچه لردن کئچنده،

آغیر اولور سورگولره کؤچنده!

آیریلیق دا ئولوم کیمی بیر شئیدی!

کیم بیلیردی یولوم هاردان دوشئیدی!

 

 

 اسیرلری دولدولار ماشینا!

شرقه طرف سوردولر ئوز باشینا،

قوربان اولوم تورپاغینا – داشینا!

سس اوجالدیب، بیز خورونان اوخودوق،

سونگولردن نه چکینیب، نه قؤرخدوق!

 

گون چیخاندا «قافلانتییا » یئتیشدیک،

داغدان آخان شعلاله دن سو ایچدیک،

«قیزیل اوزن» سینن اوستوندن کئچدیک!

خبر آلما بو نه کاروان، نه کاروان، نه کوچدور،

دردلرینی خزر ایله بولوشدور!

 

 

دینن، خزر، جشوب سس سال عاله مه!

کرپه اوشاق یاغی اولوبدورکیمه؟

حکمو چیخارداندا بیزه محکمه،

ایران شاهی اوتانمادی، آغ ائتدی!

ائله بیلدی ایشلر بونونلا بیتدی.

 

«فاجیعلر» شاهیدیسن «قافلاتتی!»

گوزلریندن آخان سودور، یا قاندی؟

بسدیر، سوسما! ظلم ارشه دایاندی!

آصلانلارین یاتیبدیر، یا اویاقدیر؟

دشمنلرین تپه سینه داش یاغدیر!

 

بیز ایسته دیک بئش گون آزاد عمر ائدک،

نسلیمیزه «ارش» قویوب، شاد گدک.

یاخامیزدان ال چکمیرلر نه ائدک؟

یا هامیمیز قوی قیریلاق بیر ده فه،

یا یئتیشک آل بایراقلی هدفه!

 

یاغی دشمن بسدیر، اوتور یئرینده!

حیاتی گور ئو آلنینین ترینده،

عمروم اولسا من گونلرین بیرینده

ئوز یوردومون کئشیینده دورارام،

یاخین گلسن قولاغینی بورارام؟

 

 

 

 بیر ئولکه دیر آدلی- سانلی ائلی وار!

ئوز نغمه سی، ئوز ماهنیسی، دیلیوار...

«عرب اولسون، منقل اولسون، یا تاتار»،

گلیب، گئتدی «گورشاد» کیمی سئل کیمی.

سن ده اسیب گئتمه لیسن یئل کیمی.

 

بیر قویمادین نفسیمی چاغلایام،

چوخ چالیشدین بیر یالواریب آغلایام

قانمادین کی، من بابکین اوغلویام ،

قوزقون کیمی پنجه لرین آل قاندیر!

ئولوموز ده شاهلارینان دشمندیر!

 

«خوررمدره» چینارلارین مئشه سی،

یوردوموزون منزرلی گوشه سی.

قیزیل باشین، فدائی نین دسته سی،

گلیب دوردو گوزلریمین ئونونده،

خیاللاریم قانادلاندی کؤنلومده!

 

یوردوموزون سرحدلرین کئچیردیک،

ویدالاشیب، سولاریندان ایچیردیک.

باخیشلاردان اورکلری سئچیردیک،

قملی - قملی سوزوردولر بیزلری،

هردن ده بیر یاشاریردی گوزلری.

 

 

 

گئدیب دوشدوک «بدرابادین» دوزونده،

قان قالمادی بیر نفرین اوزونده.

دهشت ایدی دوشرگه نین ئوزونده،

سو ایسته دیک باخیب بیزه گولدولر.

کؤرپه لر ده دؤزمه یب، ئولدولر!

 

الیمیزده نه وار ایدی آلدیلار.

گئجه – گوندوز «تیریئک» چکیب، چالدیلار.

بوینوموزا دیری ایلان سالدیلار،

اوشاقلارین باغیرتیسی اوجالدی.

درد الیندن جوانلار دا قوجالدی.

 

کئفله ننده ژاندارمانین رئیسی،

قولاقلاری باتیریردی «پیس» سسی.

کولگه ده قویدو «هیتلری- ائس- ائسی»

یسته سیدی گونده اونو آساردی،

دیری – دیری یئر آلتینا باساردی.

 

گل قورتاراق «بدربادین» صحبتین،

قوی یاریسی قوور ائتمه سین ملتین،

ییخمایینجا «سلطه نطین» دولتین

آزادلیقدان، خوش گونلردن دانیشما!

اوجاق کیمی توستوله یب، آلیشما!

 

 

 

تکرار ائتمه کئچیب گئدن گونلری،

ییغ باشینا فارسلارینان، کوردلری،

بایراق توتوب ئوزون قاباقدا یئری.

سسین یئنه عالمه سالسین حارای!

«ایندی نه شاه، نه سلطنت، نه سارای»!

 

قوی داغیلسین جللادلارین یوواسی،

بوغدو بیزی اونون کسیف هواسی.

«تونبه تون» دوش رضا خانین باباسی،

سنین نصلین بیر – بیریندن آلچاقدیر.

او، «تاج» دئیل، باشلار ووران «ناجاخدیر»!

 

دشمن بیردیر، گلین بیز ده بیرله شک،

وئتنام کیمی، کوبا کیمی الله شک!

چیخ داغلارا، جیبلره دولدور فیشنگ،

قیزیل گوله یاخشی تیلر داوانی،

بولودلاردان تسیزله یر هوانی!

 

گونش چیخار باغچا- باغچا جان گلر،

خسته لرین یاناغینا قان گلر،

آیاق توتار شیرین دیللی کورپه لر.

ایتگینلری، قاچاقلاری، یاد ائیلر.

یئنی دوران خسته قلبی شاد ائیلر.

 

 

 

قوی آرزولار آیریلماسی اورکدن،

بیر مسئل وار اومید یئیدیر: یئمکدن.

گئجه – گوندوز بو سوزلری دئمکدن،

فکریم بودور عمرباده گئتمه سین ،

خالق یمیزین امگده ایتمه سین.

 

دوست، دشمنی آیرد ائدن گوزوم وار

اورک دولو دئیلمه میش سوزوم وار.

سبیرلییم، منده بویوک دوزوم وار،

دوران بیزیم سالیبدیرسا داغ- داشا!

یامان گونون عمری گله جک باشا!

 

هر نه کلسه آغلامیریق، گولوروک،

صئوینجیده - کدریده بولوروک...

بالیق کیمی سودان چیخساق اؤلوروک،

ساهیل بویو تور دوزولوب یان- یانا،

بیز ایندی ده قول کیمییک تهرانا!

 

ئولکه میزین آدین «اوستان» قویوبلار،

وار یوخونو الدن آلیب سویوبلار.

سن دئمکی، قان ایچمکدن دویوبلار،

آچ قاپیسین زندانلارین گؤر نه وار،

ایگیدلرین عمرو اولور «تاری-مار!»

 

 

 

من دئدیکجه دردلریمیز قؤور ائیلر،

ظالیم زمان رحمه گلمز، جؤورائیلر.

عیبی یوخدور کئچیب گئدر بو شیلر،

دوست – دشمانا ایندی بلد اولموشام

سن دئمه کی، من ایچمیشم، شرخوشام.

 

گون باتاندا گولگه ائدیب گلنده

طرلان کونلوم دوشدو یئنه کمنده،

بیر ایشه باخ! بیز دوستاغیق وطنده!

«بو تحقیره تاب گتیرمز بیر بشر!»

حاق سوز دانیشاق قاداغاندیر مگر؟

 

 

 ممکن دئیل ساکیت دوروب، اوتوراق،

ئوز ائلینین دردی – سرین اونوتماق،

سن گوردویون ساچلار اولوت آغ – آپپاق!

نئچه ایلدیر کونلوم دومان ایچینده،

قان آغلارام بو یوللاردان کئچنده!

 

عجب کئچدی بوغازیمیز کندیره!

بیر کس یوخدور گلیب منی دیندیر

هیچ بیلمیرم نه اولدو بیردن – بیره؟

دومانلی گوردوم یوردومون هر یانین،

دوشدوک گؤزوندن قوجامان دنیانین...

 

 

دولاندیقجا آرتیر دردیم، کدریم،

آیدینلاشمیر بیر آخشامیم، سحریم،

دومانلی تبریزیم، دوغما شهریم،

دوستاق کیمی باغلانیبدیر قوللارین!

هر طرفدن کسیلیبدیر یوللارین...

 

حیات بوردا بوخوولانیب ائله بیل،

دانیشماغا یوخدور منده آزاد دیل،

دور آیاغا گوزلرینین یاشین سیل.

ئوز گوجونه، هنرینه آرخالان!

قورتارماریق تکولمه سه قیزیل قان.

 

هر گون بورا گوندریلیر بیر «اووباش».

اینیمیزده قالمایبدیر اوست باش،

آچ گوزلرین، مورگوله مه، وطنداش!

غیرت لازیمدیر،عزیزیم، اینسانا!

سن ده «بابان تک یاشا، اول مردانا!»

 

روزیگار آچدی باشینا مین کلک،

هر یاشیمی دولدوردو بوران، قار، کولک....

ایشیقلانیر، یوللار آچیلسین گرک!

یوخسا باتیب، قاردا قالار نسیللر،

باشیمیزا قاخینج اولار بو ایللر!

 

 

 

نبریز «مئهی» سن کئچنده «شیبلیندن»

عرضی سالام سویله، دئینن ساغام من،

عشقین، محببتین چیخماز کونلومدن!

آخشام، سهر اوجاقلارین سنمه سین،

من سنه حای وئردیم، اوزون دؤنمه سین

انساف ائیله، حسرت قویما بیر بئله،

کؤنلوم ایستر سیزه بیر قوناق گله،

سندن شیکایتیم وار «قورو گؤله»

بیر پارا سوزلرین قلبیمه دیدی،

ایشلری من دئیل، زمانه ایدی!

میخانالار «میار- میار» ایچینده،

قانین جوشار بو کوچه دن کئچنده،

آل شرابی «یانکی» توکوب، ایچنده،

ائله بیلدیم داغلار اوچوب باشیما!

اود ووروبلار تورپاغیما – داشیما!

کامان سسی اورک آچان بیر سسدی،

گل بیر گیرک «مئیخانایا » یول اوستی،

اتیر ساچیر کوچه لره بو توستی.

نبریز حیاتین ائله بیل خیالدیر!

زحر ده وئرسه منه، سانکی بالدیر!

 

بیر گون گلر نبریز یئنه شاد اولار!

دومان کدر، داغلار گولر، اریرل قار.

«حکمو وار» دا دیلله ننده کامان – تار،

بلبل یئنه شورا گلیب، داد ائیلر!

اوردان کئچن محسنی ده یاد ائیلر!